Çarkıfelek Bitkisi (Passiflora Incarnata)

Anayurdu Tropikal Amerika olan Saat Çiçeği, çarkıfelekgiller familyasının örnek bitkisidir. Saat Çiçeğinin, Tropikal Amerika’dan dünyaya yayılmış 400 kadar türü vardır. İspanyol kaşifler Peru ve Brezilya yerlilerinden bitkinin teskin edici olarak kullanıldığını öğrendiler. Bitkiyi İspanya'ya götürdüler ve Çarkıfelek bitkisi oradan bütün Avrupa'ya teskin edici bir bitki olarak yayıldı. İşin enteresan tarafı ise Tropikal Amerika’da doğmasına rağmen Amerika, bitkinin teskin edici özelliğini Avrupa'dan sonra öğrendi.

Ülkemizde bazı yerlerde süs bitkisi olarak kimi türleri yetiştirilmektedir. Gölgeli ve nemli duvar diplerini seven, sarmaşarak yetişen otsu ya da ağaçsı sarmaşıktır. Yaz boyunca açan tekerlek biçimindeki gösterişli çiçekleri erguvani, pembe ya da kırmızı renkte ve iridir. Bitki, tohumuyla ya da gövde çelikleriyle çoğaltılır.

Çarkıfelek bitkisinin içerdiği maddeler şunlardır: Alkoloidler, kumarin, glukoz, harmalol, maltol, rafinoz, scopoletin, steroller, viteksin, apijenin, flavonoidler, reçine, harman alkoloidleri (passiflorine, aribine, loturine, yageine), saponaretin, stigmasterol, sükroz, karbonhidratlar, fruktoz, harmalin, harmin, orientin, saponarin, sitosterol, ve ambeliferon.

Bazı türlerinin meyveleri çiğ olarak yenebildiği gibi, içki ve şerbet yapımında da bu bitkiden yararlanılır. Zehir ve insan bedenine zararlı olabilecek maddeler içermeyen çarkıfelek bitkisi, güvenle kullanılarak şu tıbbi etkileri sağlar:

• Kişinin yaşadığı gerginlik ve endişelilik hallerini giderir.
• Sinirleri yatıştırır.
• Sinirsel ve kronik uykusuzluklara deva olur.
• Parkinson hastalığı ve isteri gibi durumlarda sinirsel nöbetleri gidericidir.
• Zona hastalığı gibi sinir ağrılarında da yatıştırıcı olur.

Bütün böyle durumlar için ilkbahar sonu ile yaz ortası arasında bitkinin çiçek açmamış ya da çiçekleri olgunlaşıp meyveye dönüşmüş dallarından toplanan yaprakları, gölge ve havadar bir yerde kurutulur ve infüzyonu hazırlanır: 1 tatlı kaşığı kuru yaprak üzerine 1 bardak kaynar su dökülerek 15 dakika süreyle demlendirilir. Uykusuzluğu gidermek için, akşamları yatmadan önce bu infüzyondan bir bardak, rahatlama sağlanması ve diğer şikâyetlerin giderilmesi için istendiği zaman alınmak üzere günde iki bardak içilir.

Meyve olarak da yenebilen, her yıl haziranın 15’inde olgunlaşan ve ömrü sadece bir ay olan bu bitkinin diğer meyvelerden aslında çok bir farkı yok. Tıpkı erik ya da kiraz gibi her an yemek mümkün. Sadece rahatlatma özelliği bulunan ve hiçbir yan etkisi olmayan meyvenin, dikkat edilmesi gereken tek özelliği, bir gün içerisinde iki taneden fazla tüketilmemesi.