Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nden Seçmeler Hüseyin Nihal Atsız - Hüseyin Nihal Atsız

Evliya Çelebi, Osmanlı tarihinde istisnaî bir şahsiyettir; O’nun istisnaîliği, hem uğraştığı sahanın Osmanlı tarihi bakımından orijinalliği hem de usta bir nesir yazarı olmasından gelir; Zira Osmanlı’da şiir çok gelişmiş olmasına rağmen, nesir pek gelişmiş bir tür değildi; İşte Evliya Çelebi, yazdığı seyahatname ile hem nesirdeki ustalığını hem de gezip görme ve bilmedeki engin tecessüsünü gösteren bir şahsiyettir; O’nun seyahatname yazarlığındaki büyüklüğünü yerli tarihçilerden başka, yabancı tarihçiler de teslim ederler; Kendisi, basit bir seyyah değildir; Seyahatnamesi ile sadece coğrafî, kültürel bilgiler vermez; Osmanlı İmparatorluğu’nun merkez ve taşra teşkilâtı hakkında da geniş bir malûmat sahibi olduğu, gene bu sahanın uzmanlarınca tasdik edilir; Ama her nedense, Evliya Çelebi gerektiği şekilde itibar görmemiş bir insandır; O’nu, İlber Ortaylı dâhi olarak vasıflandırır; Milyonlarca kilometrekarelik Osmanlı coğrafyasında, Rumeli ve Anadolu’yu gezdikten başka, seyahatlerini Mısır ve Suriye’ye kadar da uzatmış ve bazen mübalağa etse de çok değerli bilgiler vermiştir; Ve bütün bu seyahatlerini tabiî ki at sırtında yapmıştır;