Marifetname - Erzurumlu İbrahim Hakkı Hz. - Merve Yayınları

Marifetname - Erzurumlu İbrahim Hakkı Hz. - Merve Yayınları

Yeni Baskıya Önsöz

Marifetnâme, dini, tasavvufi, sosyal ve doğal bilimlerin tümünü içinde toplayan bir ansiklopedidir. Bu eser, başlı başına bir kütüphanedir, dense yeridir. Bizden ön-cekiler, bu eserden çok şeyler öğrendiler ve bizler de öğrenmekteyiz. Elbette gelecek kuşaklar da bu eserden faydalanacaklardır.

Marifetnâme, 1970’lerden beri birçok defa günümüz Türkçesi’ne aktarılıp ba-sılmıştır. Bunlardan bazıları özet halindedir, bazılarında da okuma yanlışlığından kaynaklanan sayısız hata vardır. Bu eser, bir ansiklopedi mahiyetinde olduğu için sadece Osmanlıca bilmek, günümüz Türkçesine aktarmak için yeterli değildir. Ay-rıca dini ve tasavvufi bilimlerin yanı sıra fizik, kimya, biyoloji gibi doğal bilimlerini; sosyoloji, tarih, psikoloji gibi toplum bilimlerini de az çok bümek gerekir. Hatta Os- manlıca sözlüklerin yanı sıra Osmanlıca-Fransızca ve Osmanlıca-İngilizce sözlükler de gereklidir. Çünkü bazı kavramlar ancak bu sözlükler yardımıyla anlaşılıp yerli ye-rine oturtulabilir.

Bundan yıllar önce ben de Marifetnâme’yi sadeleştirmiştim. Defalarca ikaz et-meme rağmen bu sadeleştirme basılmaya devam etmekteydi. İtiraf etmeliyim ki be-nim o günkü bilgi birikimim bu eseri sadeleştirmek için yeterli değilmiş. Şimdi bu hataları nasü yaptığıma ben de şaşıyorum. Dediğim gibi eserin bu haliyle basılmasına hep karşı çıktım ama engelleyemedim. Yıllarca bu hatalar karşısında ezilip durdum.

Bir de adımın başına "Profesör" eklemeleri ise beni âdeta çıldırttı. Kaldırmaları için ihtamâme bile çektim ama olmadı. Bu piyasayı bildiğim için mahkemeye taşımak da işime gelmedi. Halbuki ben, o sadeleştirmeyi yaptığımda henüz doktorasını bile yapmamış, yeterli bilgi birikimi olmayan biriydim.

Nihayet 1995 yılında Muğla Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi dekanlığım sı-rasında bir ekip oluşturarak benim yaptığım Marifetnâme sadeleştirmesini Osman- lıca aslıyla karşılaştırmalarım ve tereddüt ettikleri yerlerde bana gelmelerini söyle-dim. Uzun bir çalışmadan sonra bu elinizdeki sadeleştirme ortaya çıktı. Elbette ki ben de yapılan çalışmayı denetlemekle yetinmeyip tek tek gözden geçirdim. Şimdi gönül rahatlığıyla bu eseri tavsiye ediyorum. Bu arada hemen belirteyim ki eserin yayımlandığından bugüne bazı dostlarımın ve okurlarımın tavsiyelerini dikkate ala-rak, yeni düzeltmeler yaptım ve bundan sonra da yapmaya devam edeceğim. Çünkü bu eser, bir başucu kitabıdır.

Tam metin ve mümkün olduğunca hatasız bir Marifetnâme sadeleştirmesini siz- lere sunmaktan çok memnunum. Gözden geçirilmiş ve düzeltilmiş bu yeni baskının hazırlığı sırasında emeği geçen Merve Yayınevi çalışanlarına da teşekkür ederim.

Bahsettiğim gibi gelebilecek tenkitlere her zaman açığım. Çalışmak bizden Tev- fik Ahah’dandır.

Prof. Dr. Durali Yılmaz İstanbul, 2013

İçindekiler

Yeni Baskıya Önsöz 15

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin Hayatı ve Eserleri 17

KİTABIN MUKADDİMESİ / 23-53 Kur’an ayetleri ve peygamber hadislerinin bildirdiği şekilde itimat ve itikat olunacak dinî hususlara ve İslâm bilginlerinin görüşlerine göre; arşın yara-tılışının tertibini, Kürsî’yi, cennetleri, gökleri, yerleri, denizleri, ışıklan, kı-yamet alâmetlerini, kıyametin durumlannı, cihanın harap ve yok oluşunu, Rahman’a kavuşma âlemi öte dünyanın sonsuzluğunu dört bölümle açıklar.

Birinci Bölüm: Özet olarak âlemin yaratılış düzenini arş-ı âzam’ın büyüklüğünün niteliğini, arşın taşıyıcüanm, onun çevresinde olan nehirleri, melekleri ve diğer top- luluklan ve altında olan Kürsî’yi, Sidre’yi, Levh-i Mahfiızü ve kalemi altı madde ile bildirir 23

İkinci Bölüm: Cennetlerin adlannı, vasıflannı ve sayılarını, onlarda olan nehirleri, ağaçlan, binalannın çeşitlerini, nimetlerini, hurilerini ve gılmanlannı dört madde üe açıklar 33

Üçüncü Bölüm: Cennet altında olan perde melekleri, denizleri, hâzineleri, yedi göğü ve her gökte olan melekleri, güneş, ay ve yıldızlann hareketlerini, kâinatın durumunu ve atmosferi dört madde ile açıklar 37

Dördüncü Bölüm: Yedi denizin, sekiz Kaf Dağı’nın, yedi yerin ve her tabakanın sakinlerini, cehennemi ve yedi tabakasını ve her bir tabakasında bulunanların, kı-yamet şartlannın ve kıyamet hâllerinin, âlemin yok oluşunun ve mahşerin durum-larının yaratılış keyfiyetini beş madde ile açıklar 43

BİRİNCİ KİTAP / 55-238 Yüzeyleriyle kâinatın aynası olan âlemlerin yaratılış düzenini • cihanın ili-neklerinin ve cevherlerinin niteliklerini ve durumlarını • özlerin ve eşya-nın şekil ve durumlarını • esaslar ve cisimler âleminin görüntü ve hikme-tini • canlıların, bileşiklerin ve unsurların bozuşum ve oluşumunu, bilgece üç bölümle belirtir ve açıklar.

BİRİNCİ KONU: ve Acirc;lemlerin yaratılış tertibini; cihanın cevher ve ilineklerinin ni-teliklerini, İslâm filozoflarının aklî delililerle buldukları üzere üç bölüm ile açıklar. ..57

Birinci Bölüm: Vacib’ül-vücud olan Allah’ı ispat edip, varlıkları mümkün olan cev-herleri ve ilinekleri kısaca üç madde ile açıklar 57

İkinci Bölüm: Feleklerin, nefislerin ve akılların ortaya çıkmasındaki tertibi; tabiat-ların mertebelerini; özlerin değişimini; ateş, hava, su ve toprağın dönüşümlerinin deliklerini; maden, bitki, hayvan ve insanın doğuşunu ve bunlann arasında aracı olanı; ruhların geldikleri ve gittikleri yeri; bedenlerin dünyasının keyfiyetini dört madde ile bilgece anlatır 61

Üçüncü Bölüm: Maddede ve zihinde ortaya çıkan eşyanın sayılarını açıklayan ma-tematiğin çok önemli ve çok lüzumlu olan kurallarını, on kolay yöntem üzere, on madde ile açıklar 67